به شيوهء نقّاشى هندى . * تاريخ افرنج از جامع التّواريخ بر خلاف ديگر متنهاى نگاشته شده از تاريخ عالم ، چون تاريخ چين و تاريخ هند فاقد مقدّمه‌اى است كه گوياى نام همكارى باشد كه در نگارش بخش « پاپان و قيصران » با رشيد الدّين همراهى كرده باشد . دانشمند نامدار كارل‌يان كه بيش از پنجاه سال در كار آرايش و ويرايش جامع التّواريخ بذل مساعى كرد و بخشهاى پنجگانهء تاريخ عالم را به زبان آلمانى ترجمه كرد ، به سال 1951 ، متن تاريخ فرنگ را با مقدّمه‌اى به زبان فرانسوى منتشر ساخت . در اين مقدّمهء عالمانه ، پروفسور يان سرچشمهء اثر را يعنى نگارندهء تاريخ پاپان و قياصره را به گونه‌اى دقيق بازشناخت و بازشناساند . منبع اقتباس رشيد الدّين فضل اللّه در تحرير تاريخ افرنج اثرى است از مارتينوس اوپاوينسيس Martinus Oppaviensis . مأسوف عليه كارل‌يان در اين باب مىنويسد : « . . . در آن زمان به اين كتاب تا حدّى مانند نوعى تاريخ رسمى پاپان و قياصره مىنگريسته‌اند . چون كه مؤلّف آن ديرزمانى در دربار پاپ داراى مقامى شامخ و بلند بوده است . با توجّه به اين تفاصيل ، اين حدس نزد من به وجود آمد كه شايد رشيد الدّين از اين كتاب استفاده كرده باشد ، و خوشبختانه پس از رسيدگى معلومم شد كه اين تصوّر باطل نبوده است . اكنون به عقيدهء من قسمت اعظم تاريخ فرنگ رشيد الدّين اقتباسى است به صورت اختصار از كتاب مارتينوس اوپاوينسيس » . - مقدّمهء تاريخ فرنگ . ترجمهء دكتر منوچهر اميرمكرى - از اين رو من بهتر آن دانستم مقدّمهء كارل‌يان را به ترجمهء شادروان دكتر